1. GİRİŞ
Elektrik panoları termografik muayenesi; iş yerlerinde, fabrikalarda ve tesislerde elektrik altyapısının kalbi sayılan panoların, enerji kesintisi yapılmadan ve canlı hatlara temas edilmeden kızılötesi (infrared) teknoloji ile taranması işlemidir. Elektrik tesisatında meydana gelen gevşeklik, aşırı yüklenme veya yıpranma gibi hataların erken aşamada tespit edilmesi; iş kazalarının, ani üretim duruşlarının ve elektrik kaynaklı endüstriyel yangınların önlenmesi amacıyla bu kontrollerin düzenli yapılması kritik bir öneme sahiptir.

YASAL DAYANAK:
 Bu kontroller, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik esaslarına uygun olarak gerçekleştirilir.

2. PANO TERMOGRAFİSİ NEDİR?
Pano termografisi; elektrik panolarındaki şalter, sigorta, kontaktör, kablo bağlantı noktaları ve baraların ürettiği termal (ısı) enerjinin, kalibrasyonlu termal kameralar vasıtasıyla görselleştirilerek sıcaklık haritasının çıkarılmasıdır.

Bu muayenenin düzenli olarak yapılması sayesinde:
- İş güvenliği en üst düzeye çıkarılır, ark ve patlama riskleri önlenir.
- Elektrik yangınlarının en büyük sebebi olan aşırı ısınma ve gevşeklikler anında yakalanır.
- Beklenmeyen şalter açmaları ve duruşların önüne geçilerek üretim sürekliliği sağlanır.
- Erken müdahale ile pahalı şalt malzemelerinin ve kabloların yanması engellenir.
- 6331 sayılı Kanun uyarınca yasal yükümlülükler eksiksiz yerine getirilir

3. NEDEN PERİYODİK KONTROL YAPILMALIDIR? (YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER)
Elektrik panolarının termografik yöntemle düzenli fenni muayenesi:
- Yönetmelik Uyumu: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin tesisatların kontrolü ve yangın önlemleri maddelerini doğrudan destekler.
- İşverenin Sorumluluğu (Madde 5 ve 6): İşveren, iş ekipmanı ve bağlı tesisatların çalışanların sağlık ve güvenliğine zarar vermeyecek şekilde, her zaman bakımlı ve güvenli durumda tutulmasını sağlamakla yükümlüdür.
- Bakım Sürekliliği: Çevresel faktörler (titreşim, toz, nem) ve termal genleşmeler sebebiyle zamanla gevşeyen elektriksel bağlantıların ürettiği tehlikeli ısıların izlenmesini sağlar.
-Erken Teşhis: Gözle görülmesi imkansız olan faz dengesizliklerinin, aşırı yüklenmiş kabloların veya içten deforme olmuş şalterlerin termal imza ile önceden tespit edilmesini sağlar.
-İşletme Güvencesi: Tesis çalışırken ve tam yük altındayken yapıldığı için üretime hiçbir zarar vermeden potansiyel arıza noktalarını ortaya çıkarır.

4. HİZMET KAPSAMIMIZ
Çeşgem Mühendislik tarafından ilgili yönetmelik maddelerine ve TS EN ISO 18434-1 / ASTM E1934 standartlarına uygun olarak gerçekleştirilen muayeneler:
- Muayene öncesi tesisin ve panoların işletme koşullarının, yük durumlarının incelenmesi.
- Ana dağıtım panoları, tali panolar, jeneratör ve trafo bağlantılarının termal kamera ile taranması.
- Şalter giriş-çıkışları, bara birleşim noktaları, klemensler ve sigorta yuvalarının sıcaklık ölçümleri.
- Termal Delta-T (Δ T) Analizi: Normal çalışan referans faz veya ortam sıcaklığı ile şüpheli nokta arasındaki sıcaklık farklarının hesaplanması.
- Kablo bağlantılarındaki mekanik gevşeklikler ile komponent içi aşırı yük durumlarının ayırt edilmesi.
- Pano içi havalandırma, fan sistemleri ve izolasyon durumlarının termal olarak değerlendirilmesi.
- Tespit edilen kritik sıcaklık artışlarının (Hafif, Orta, Ciddi, Kritik) risk seviyelerine göre sınıflandırılması

5. SİSTEM BİLEŞENLERİ VE KONTROL SIKLIĞI
Yönetmeliğin Tesisatlar bölümü ve yangın mevzuatları uyarınca, standartlarda aksi belirtilmediği sürece elektrik panolarının YILDA EN AZ 1 DEFA termografik olarak incelenmesi zorunludur (Yoğun çalışan ağır sanayi işletmelerinde bu kontrolün 6 ayda bir tekrarlanması önerilir):
- Ana Dağıtım Panoları (ADP): Tesise giren ana enerjinin dağıtıldığı, yüksek akım taşıyan ve yangın riski en yüksek olan büyük güç panoları.
- Tali Dağıtım ve Aydınlatma Panoları: Makine hatlarını, prizleri ve aydınlatma devrelerini besleyen, kullanıcıların doğrudan temas mesafesindeki panolar.
- Kompanzasyon Panoları: Kondansatörlerin ve harmonik filtrelerin yoğun ısı ürettiği, yangın riski yüksek olan güç faktörü düzeltme panoları.
- Kumanda ve PLC Panoları: Otomasyon sistemlerinin, sürücülerin (invertör) ve hassas elektronik kartların bulunduğu panolar.

6. RAPORLAMA VE YÖNETMELİK ESASLARI (MADDE 7)
Yapılan test ve kontroller sonrasında:
- Bakanlık Uyumu: Kontroller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, EKİPNET sistemine kayıtlı, termografi eğitimi almış uzman elektrik veya elektrik-elektronik mühendislerince yapılır.
- Standartlara Uygunluk: Ölçüm sonuçları uluslararası termografi standartlarının delta-T (Δ T) değerlendirme tablolarına göre analiz edilir.
- Mevzuata Uygun Rapor: Isınma tespit edilen her bir sorunlu nokta için; panonun normal fotoğrafı, termal görüntüsü, ölçülen maksimum sıcaklık değeri, hata tanımı ve yapılması gereken acil düzeltici faaliyeti içeren Onaylı Termografik Muayene Raporu hazırlanır.
- Özel Durum Kontrolleri: Panolarda yapılan büyük revizyonlardan, yeni şalter/hat eklemelerinden veya tesiste yaşanan bölgesel sigorta/şalter patlaması gibi olağanüstü durumlardan sonra periyodik süre beklenmeksizin tarama tekrarlanır.