1. GİRİŞ
Kanca altı kaldırma ekipmanları (kaldırma aksesuarları); iş yerlerinde, şantiyelerde ve fabrikalarda yüklerin vinç, ceraskal veya diğer kaldırma makinelerine güvenli şekilde bağlanması, dengelenmesi ve taşınması amacıyla kullanılan tamamlayıcı iş ekipmanlarıdır. Yüksek riskli yük taşıma süreçlerinde bu ekipmanların güvenli çalışmasının sağlanması, yük düşmesi veya malzeme kopması gibi ölümcül iş kazalarının önlenmesi ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla periyodik test ve kontrollerinin yapılması zorunludur. [1, 2, 3]

YASAL DAYANAK:
Bu kontroller, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 10. ve 11. maddeleri ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince hukuki bir yükümlülüktür. [1, 2]

2. KANCA ALTI KALDIRMA EKİPMANLARI NEDİR?
Kanca altı kaldırma ekipmanları; kaldırma makinesi ile yük arasında köprü görevi gören, sabitlenmemiş ve taşınabilir yapıdaki mekanik, manyetik veya vakumlu kaldırma aksesuarlarıdır. Bu ekipmanların düzenli kontrolü sayesinde: [1, 2]
- İş güvenliği en üst düzeye çıkarılır.
- Yük düşmesi, sapan kopması ve malzeme hasarlı iş kazaları önlenir.
- Aşırı yükleme kaynaklı yapısal deformasyonların önüne geçilir.
- Güvenli, dengeli ve verimli bir lojistik operasyon akışı sağlanır.
- 6331 sayılı Kanun uyarınca yasal yükümlülükler eksiksiz yerine getirilir. [1, 2]

3. NEDEN PERİYODİK KONTROL YAPILMALIDIR? (YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER)
Kanca altı ekipmanların düzenli kontrolü:
- Yönetmelik Uyumu: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gerekliliklerini yerine getirir. [1, 2]
- İşverenin Sorumluluğu (Madde 5 ve 6): İşveren, kaldırma aksesuarının yapılan işe uygun olmasını ve çalışanların sağlık ve güvenliğine zarar vermemesini sağlamakla yükümlüdür.
- Bakım Sürekliliği: Sürekli sürtünme, çekme ve dinamik gerilmelere maruz kalan ekipmanların kullanım ömrü boyunca güvenli durumda tutulmasını sağlar.
- Erken Teşhis: Sapanlardaki kılcal tel kopmalarının, mapalardaki çatlakların, kirişlerdeki gözle görülmeyen korozyon veya deformasyonların önceden tespit edilmesini sağlar. [1, 2]
- İşletme Güvencesi: Malzeme ve üretim süreçlerinde beklenmeyen kopmaların, parça düşmelerinin ve duruşların önüne geçerek işletme sürekliliğini artırır.

4. HİZMET KAPSAMIMIZ
Çeşgem Mühendislik tarafından yürürlükteki yönetmeliğin EK-III (Bakım, Onarım ve Periyodik Kontroller ile İlgili Hususlar) maddesine uygun olarak gerçekleştirilen testler:
- Genel görsel muayene, aşınma, korozyon ve çatlak kontrolleri.
- Ekipman üzerindeki kaynak dikişleri, pimler, kilitler ve bağlantı noktalarının kontrolü.
- Zincir sapanlarda bakla uzaması, et kalınlığı azalması ve çelik halatlarda tel kopması kontrolleri.
- Manyetik kaldırıcılarda (mıknatıs) çekme gücü, akü ve kontrol sistemlerinin kontrolü.
- Vakumlu kaldırıcılarda sızdırmazlık, vakum saati ve alarm sistemlerinin kontrolü.
- Statik Yük Testi: İlgili ürün standardı aksini belirtmedikçe, Beyan Edilen Yükün (SWL) en az 1,25 katı ile yapılan statik mukavemet testi.
- Dinamik Yük Testi: Beyan edilen yükün en az 1,1 katı ile yapılan operasyonel fonksiyon testi.
- Tespit edilen uygunsuzlukların risk derecelerine göre değerlendirilmesi ve raporlanması. [1, 2, 3, 4, 5]

5. SİSTEM BİLEŞENLERİ VE KONTROL SIKLIĞI
Yönetmeliğin EK-III Tablo 2 (Kaldırma ve İletme Ekipmanları) maddesi ve ilgili standartlar (TS EN 13155, TS EN 1492, TS EN 13414 vb.) uyarınca, aksi belirtilmediği sürece aşağıda belirtilen ekipmanların YILDA EN AZ 1 DEFA periyodik kontrolünün yapılması zorunludur: [1, 2]
- Bağlantı Elemanları ve Sapanlar: Çelik halat sapanlar, zincir sapanlar, polyester (bez) sapanlar, mapalar, kilitler (shackle).
- Mekanik Tutucular ve Kancalar: Sac kapma aparatları (yatay/dikey), C kancalar, bobin/varil kaldırma aparatları, kurtağızları.
- Taşıyıcı Kirişler: Kaldırma traversleri (spreader beam), özel imalat yük dengeleme kirişleri.
- Güç Tahrikli Aksesuarlar: Mıknatıslı (manyetik) yük kaldırıcılar, vakumlu kaldırma ekipmanları, manipülatörler. [, 2, 3, 4, 5]

6. RAPORLAMA VE YÖNETMELİK ESASLARI (MADDE 7)
Yapılan test ve kontroller sonrasında:
• Bakanlık Uyumu: Kontroller sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, EKİPNET sistemine kayıtlı uzman makine mühendislerince yapılır.
[1, 2]
- Standartlara Uygunluk: Sonuçlar ulusal ve uluslararası (TS, EN, ISO, ASME) standart kriterlerine göre değerlendirilir. [1, 2]
- Mevzuata Uygun Rapor: Yük testlerinin sonuçlarını, ekipmanın güvenli çalışma sınırlarını ve varsa düzeltici/önleyici faaliyet önerilerini içeren Onaylı Periyodik Kontrol Raporu hazırlanır. [1]
- Özel Durum Kontrolleri: Ekipmanın kapasite değişiminde, büyük onarım/kaynak tamiratı süreçlerinde, kaza veya aşırı yüklenmeye maruz kalması gibi olağanüstü durumlarda periyodik süre beklenmeksizin kontrol tekrarlanır.