1. GİRİŞ
Makine tezgahları; iş yerlerinde talaşlı veya talaşsız imalat, şekillendirme ve üretim süreçlerinin kesintisiz yürütülmesi amacıyla kullanılan kritik iş ekipmanlarıdır. Bu ekipmanların güvenli çalışmasının sağlanması, uzuv kaybı veya mekanik fırlama gibi ağır iş kazalarının önlenmesi ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla periyodik test ve kontrollerinin yapılması zorunludur.

YASAL DAYANAK:
Bu kontroller, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 10. ve 11. maddeleri ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince hukuki bir yükümlülüktür.

2. MAKİNE TEZGAHLARI NEDİR?
Makine tezgahları; metalleri, ahşapları veya plastikleri işlemek amacıyla elektrik, hidrolik veya pnömatik güç kullanan CNC, mekanik veya yarı otomatik üretim sistemleridir. Bu ekipmanların düzenli kontrolü sayesinde:
- İş güvenliği artırılır.
- İş kazaları ve uzuv yaralanmaları önlenir.
- Tezgah mekanik ve elektronik arızalarının önüne geçilir.
- Üretimde hassasiyet, verimlilik ve kalite korunur.
- 6331 sayılı Kanun uyarınca yasal yükümlülükler eksiksiz yerine getirilir

3. NEDEN PERİYODİK KONTROL YAPILMALIDIR? (YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER)
Makine tezgahlarının düzenli kontrolü:
- Yönetmelik Uyumu: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gerekliliklerini yerine getirir.
- İşverenin Sorumluluğu (Madde 5 ve 6): İşveren, iş ekipmanının çalışanların sağlık ve güvenliğine zarar vermeyecek şekilde, yapılacak işe uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür.
- Bakım Sürekliliği: Ekipmanın kullanım süresi boyunca gerekli bakımlarının yapılarak güvenli ve hassas durumda tutulmasını sağlar.
- Erken Teşhis: Aşınmış rulmanların, işlevini yitirmiş emniyet switchlerinin veya mikro çatlakların önceden tespit edilmesini sağlar.
- İşletme Güvencesi: Beklenmeyen tezgah duruşlarının ve üretim kayıplarının önüne geçerek işletme sürekliliğini artırır.

4. HİZMET KAPSAMIMIZ
Çeşgem Mühendislik tarafından yürürlükteki yönetmeliğin EK-III (Bakım, Onarım ve Periyodik Kontroller ile İlgili Hususlar) maddesine uygun olarak gerçekleştirilen testler:
- Genel görsel muayene ve gövde/şasi yapısal bütünlük kontrolü.
- Koruyucu muhafazalar, şeffaf siperlikler ve kilitli kapı emniyet sistemlerinin kontrolü.
- Acil durdurma butonları ve çift el kontrol mekanizmalarının fonksiyon testleri.
- Motor, redüktör, mil (spindle), eksen hareketleri ve mekanik boşluk kontrolleri.
- Hidrolik ve pnömatik sistemlerin basınç, sızdırmazlık ve hortum durum kontrolleri.
- Elektrik panosu, topraklama sürekliliği ve izolasyon direnci ölçümleri.
- Aydınlatma, ikaz lambaları ve operatör paneli kontrolü.
- Tespit edilen uygunsuzlukların değerlendirilmesi ve raporlanması.

5. SİSTEM BİLEŞENLERİ VE KONTROL SIKLIĞI
Yönetmeliğin EK-III maddesi ve ilgili ürün standartları uyarınca, standartlarda aksi belirtilmediği sürece aşağıda belirtilen makine tezgahlarının YILDA EN AZ 1 DEFA periyodik kontrolünün yapılması zorunludur:
- Talaşlı İmalat Tezgahları: CNC/Mekanik torna, freze, matkap, taşlama ve borverk tezgahları.
- Şekillendirme Tezgahları: Eksantrik presler, hidrolik presler, abkant presler ve giyotin makaslar.
- Kesme ve İşleme Tezgahları: Lazer kesme, plazma kesme, şerit testere ve erosion (EDM) tezgahları.
- Özel Amaçlı Tezgahlar: Ahşap işleme makineleri, plastik enjeksiyon tezgahları ve transfer tezgahları.

6. RAPORLAMA VE YÖNETMELİK ESASLARI (MADDE 7)
Yapılan test ve kontroller sonrasında:
- Bakanlık Uyumu: Kontroller sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, EKİPNET sistemine kayıtlı uzman makine/mekatronik mühendislerince yapılır.
- Standartlara Uygunluk: Sonuçlar makine emniyeti standartlarına (TS EN ISO 12100, TS EN ISO 23125 vb.) göre değerlendirilir.
- Mevzuata Uygun Rapor: Güvenlik ve fonksiyon test sonuçlarını, tehlike analizlerini ve düzeltici faaliyet önerilerini içeren Onaylı Periyodik Kontrol Raporu hazırlanır.
- Özel Durum Kontrolleri: Tezgahın yer değişikliğinde, montaj sonrasında, kaza, büyük revizyon veya modifikasyon gibi durumlarda süre beklenmeksizin kontrol tekrarlanır.