KİŞİSEL GÜRÜLTÜ MARUZİYET ÖLÇÜMÜ NEDİR ?

Kişisel gürültü maruziyet ölçümü; çalışanların çalışma süreleri boyunca maruz kaldıkları gürültü seviyesinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen iş hijyeni ölçüm faaliyetidir.

Ortam gürültü ölçümlerinden farklı olarak kişisel maruziyet ölçümleri, doğrudan çalışan üzerinde gerçekleştirilerek çalışanın vardiya boyunca maruz kaldığı gerçek gürültü yükünün belirlenmesini sağlar.

Çalışanların farklı noktalarda görev yaptığı, hareketli çalışma ortamlarının bulunduğu veya gürültü seviyesinin zaman içerisinde değişkenlik gösterdiği işletmelerde kişisel maruziyet ölçümleri, risk değerlendirmesinin en doğru şekilde yapılabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Uzun süre yüksek seviyede gürültüye maruz kalınması; kalıcı işitme kayıpları, iletişim problemleri, dikkat azalması ve iş kazası risklerinde artış gibi olumsuz sonuçlara neden olabilir.

YASAL DAYANAK

Kişisel gürültü maruziyet ölçümleri aşağıdaki mevzuat ve standartlar doğrultusunda gerçekleştirilmektedir:
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik
- İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmelik
- İlgili ulusal ve uluslararası ölçüm metotları

Mevzuat kapsamında işverenler; çalışanların maruz kaldığı fiziksel riskleri belirlemek, gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yaptırmak ve çalışan sağlığını koruyucu önlemleri uygulamakla yükümlüdür.

KİŞİSEL GÜRÜLTÜ MARUZİYET ÖLÇÜMÜNÜN AMACI

Kişisel gürültü ölçümlerinin temel amaçları:
- Çalışanın gerçek çalışma koşullarındaki gürültü maruziyetini belirlemek,
- Günlük ve haftalık çalışma sürelerine bağlı riskleri değerlendirmek,
- İşitme sağlığı açısından tehlike oluşturabilecek seviyeleri tespit etmek,
- Kişisel koruyucu donanım ihtiyacını belirlemek,
- Gürültü kontrol önlemlerinin etkinliğini değerlendirmek,
- İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygunluğu sağlamak.

KİŞİSEL GÜRÜLTÜ ÖLÇÜMÜ NASIL YAPILIR ?

Kişisel gürültü maruziyet ölçümü, çalışan üzerine yerleştirilen kişisel dozimetre cihazları kullanılarak gerçekleştirilir.

Ölçüm sürecinde;
- Çalışanın yaptığı iş,
- Çalışma süresi,
- Görev alanı,
- Kullanılan ekipmanlar,
- Gürültü kaynakları,
- Vardiya düzeni
dikkate alınır.

Kişisel dozimetre, çalışanın çalışma süresi boyunca üzerinde taşınarak maruz kalınan gürültü seviyelerini sürekli olarak kaydeder. Ölçüm tamamlandıktan sonra cihaz verileri analiz edilerek çalışanın günlük gürültü maruziyet seviyesi hesaplanır.

ÖLÇÜM SIRASINDA DİKKAT EDİLEN HUSUSLAR

Doğru ve güvenilir sonuçlar elde edilebilmesi için;
- Ölçüm cihazlarının uygun şekilde kalibre edilmiş olması,
- Mikrofonun çalışanın kulak bölgesine yakın konumlandırılması,
- Normal çalışma koşullarının devam etmesi,
- Çalışanın görev ve faaliyetlerinin ölçümü temsil etmesi,
- Ölçüm süresinin uygun şekilde belirlenmesi
gerekmektedir.

DEĞERLENDİRİLEN PARAMETRELER

Kişisel gürültü maruziyet ölçümlerinde aşağıdaki parametreler değerlendirilir:
- LEX,8h: Günlük gürültü maruziyet seviyesi
- LAeq: Eşdeğer sürekli A-ağırlıklı ses seviyesi
- LCpeak: Tepe ses basıncı seviyesi
- Gürültüye maruz kalınan süre
- Gürültü doz yüzdesi
Elde edilen sonuçlar ilgili mevzuat sınır değerleri ile karşılaştırılarak değerlendirilir.

GÜRÜLTÜ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ

Çalışanların gürültü maruziyet değerlendirmelerinde;
- 80 dB(A): En düşük maruziyet eylem değeri
- 85 dB(A): En yüksek maruziyet eylem değeri
- 87 dB(A): Maruziyet sınır değeri
esas alınmaktadır.

Değerlendirme yapılırken çalışanların kişisel koruyucu donanım kullanımı ve çalışma şartları da dikkate alınmalıdır.

HANGİ ÇALIŞANLARDA KİŞİSEL GÜRÜLTÜ ÖLÇÜMÜ YAPILMALIDIR ?

Aşağıdaki çalışma alanlarında kişisel gürültü maruziyet ölçümleri özellikle önemlidir:
- Makine operatörleri,
- Pres ve kesim çalışanları,
- Metal işleme personeli,
- Kompresör ve jeneratör yakınında çalışanlar,
- Üretim hattı çalışanları,
- İnşaat çalışanları,
- Maden çalışanları,
- Bakım ve onarım personeli,
- Yüksek ses seviyesine sahip proseslerde görev yapan çalışanlar.

KULLANILAN ÖLÇÜM CİHAZLARI,

Kişisel gürültü ölçümlerinde;
- Gürültü dozimetreleri,
- Kişisel ses ölçüm cihazları,
- Kalibrasyon ekipmanları
kullanılır.

Cihazların ölçüm öncesi ve sonrası kontrollerinin yapılması, ölçüm sonuçlarının güvenilirliği açısından önemlidir.

ÖLÇÜM SONUÇLARININ RAPORLANMASI 

Kişisel gürültü maruziyet ölçümü sonucunda hazırlanan raporda;
- Çalışanın görev bilgileri,
- Ölçüm tarihi ve süresi,
- Kullanılan cihaz bilgileri,
- Ölçüm yöntemi,
- Elde edilen maruziyet değerleri,
- Mevzuat karşılaştırmaları,
- Teknik değerlendirmeler,
- İyileştirme önerileri
yer almaktadır.

Hazırlanan raporlar, işletmelerin risk değerlendirme süreçlerine ve iş sağlığı güvenliği çalışmalarına kaynak oluşturur.

GÜRÜLTÜ MARUZİYETİNİ AZALTMAYA YÖNELİK ÖNLEMLER

Ölçüm sonuçlarına göre aşağıdaki önlemler uygulanabilir:
- Gürültü kaynağında teknik iyileştirmeler yapılması,
- Makine ve ekipmanların düzenli bakımlarının gerçekleştirilmesi,
- Ses izolasyonu ve akustik düzenlemelerin uygulanması,
- Çalışma sürelerinin yeniden planlanması,
- Gürültü seviyesi uygun kişisel koruyucu donanımların kullanılması,
- Çalışanlara gürültü riskleri hakkında eğitim verilmesi.

KİŞİSEL GÜRÜLTÜ MARUZİYET ÖLÇÜMÜNÜN İŞLETMELERE  SAĞLADIĞI FAYDALAR

Kişisel gürültü ölçümleri;
- Çalışanların işitme sağlığının korunmasına,
- Meslek hastalıklarının önlenmesine,
- İş kazası risklerinin azaltılmasına,
- İşverenin yasal sorumluluklarını yerine getirmesine,
- Etkin risk kontrolü yapılmasına
katkı sağlar.

SONUÇ

Kişisel gürültü maruziyet ölçümü, çalışanların gerçek çalışma koşullarındaki gürültü risklerinin belirlenmesi için en güvenilir yöntemlerden biridir.

Yetkin kişiler tarafından gerçekleştirilen ölçüm ve analizler sayesinde işletmeler, çalışan sağlığını koruyabilir, mevzuata uygun çalışma ortamları oluşturabilir ve sürdürülebilir iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını destekleyebilir.