1. GİRİŞ
Topraklama tesisatı; iş yerlerinde, fabrikalarda ve idari binalarda elektrik enerjisiyle çalışan tüm makine, tezgah, pano ve hatların yalıtım hataları durumunda oluşabilecek kaçak akımları güvenli bir şekilde toprağa aktaran hayati bir güvenlik sistemidir. Çalışanların elektrik akımına kapılarak yaralanmasını veya hayatını kaybetmesini önlemek, cihazların ve bina yapısının elektrik yangınlarına karşı güvenliğini sağlamak amacıyla topraklama sistemlerinin düzenli olarak ölçülmesi yasal bir zorunluluktur. Yasal Dayanak: Bu kontroller, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile Elektrik.

YASAL DAYANAK:
Bu kontroller, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği gereğince hukuki bir yükümlülüktür.

2. TOPRAKLAMA ÖLÇÜMÜ NEDİR?
Topraklama ölçümü; elektrik sistemindeki koruma, işletme ve fonksiyon topraklama elektrotlarının (kazık, levha, şerit vb.) toprak kütlesine karşı gösterdiği elektriksel direncin kalibrasyonlu cihazlar ile tespit edilmesidir. Bu tesisatın düzenli kontrolü ve ölçümü sayesinde:
- İş güvenliği en üst düzeye çıkarılır ve dokunma gerilimi kaynaklı elektrik çarpmaları önlenir.
- Sigorta, şalter ve kaçak akım rölesi gibi koruma elemanlarının hatasız ve hızlı çalışması sağlanır.
- Elektrik kaçakları ve arklarından kaynaklanan tesis yangınlarının önüne geçilir.
- Cihazlar arası potansiyel farklar yok edilerek elektronik kart ve motor arızaları engellenir.
- 6331 sayılı Kanun uyarınca yasal yükümlülükler eksiksiz yerine getirilir.

3. NEDEN PERİYODİK KONTROL YAPILMALIDIR? (YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER)
Topraklama tesisatının düzenli kontrolü ve fenni muayenesi:
- Yönetmelik Uyumu: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği mevzuat şartlarını yerine getirir.
- İşverenin Sorumluluğu (Madde 5 ve 6): İşveren, tesisteki tüm elektrik altyapısının ve topraklama hatlarının çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmayacak durumda tutulmasını sağlamakla yükümlüdür.
- Bakım Sürekliliği: Yeraltındaki topraklama elektrotlarında zamanla oluşan korozyon, paslanma, iletken kopuklukları ve zemin kurumasından kaynaklanan direnç artışlarının izlenmesini sağlar.
- Erken Teşhis: Tesise yeni eklenen makine hatlarında topraklama bağlantısının unutulması veya gevşemesi gibi tehlikeli durumların önceden tespit edilmesini sağlar.
- İşletme Güvencesi: Tesis genelinde elektriksel sürekliliğin tam olduğundan emin olunmasını sağlayarak duruşları engeller ve işletme emniyetini artırır.

4. HİZMET KAPSAMIMIZ
Çeşgem Mühendislik tarafından ilgili yönetmelik maddelerine ve TS EN 60364-6 / TS EN 62305 standartlarına uygun olarak gerçekleştirilen ölçümler:
- Genel dış görsel muayene, ana topraklama barası ve eşpotansiyel bara bağlantılarının kontrolü.
- Makine gövdeleri, panolar, prizler ve metalik konstrüksiyon yapıların topraklama süreklilik testleri.
- Çevrim Empedansı (Loop Impedance) Ölçümü: İşletme topraklaması ve koruma hatlarının hata akım döngü dirençlerinin tespiti.
- Toprak Özgül Direnci (Meğer Ölçümü): Kalibrasyonlu topraklama ölçüm cihazları vasıtasıyla 2, 3 veya 4 kazıklı kazanç yöntemleri kullanılarak topraklama yayılım dirençlerinin ölçülmesi.
- Ana dağıtım panosu trafo yıldız noktası topraklaması ve işletme topraklaması değerlerinin tespiti.
- Statik elektrik yükü birikebilecek silo, boru hattı ve tankların statik topraklama kontrolleri.
- Ölçülen direnç değerlerinin, koruma elemanlarının (şalter/sigorta) nominal akımlarına göre sınır değer uygunluk analizleri.

5. SİSTEM BİLEŞENLERİ VE KONTROL SIKLIĞI
Yönetmeliğin EK-III Tablo 3 (Tesisatlar) maddesi uyarınca, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece elektrik tesisatı topraklama sistemlerinin YILDA EN AZ 1 DEFA periyodik ölçüm ve kontrollerinin yapılması zorunludur:
-Koruma Topraklaması: İnsanları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için elektrikli makine gövdeleri, tezgahlar ve motorlarda yapılan topraklamaların ölçümü.
-İşletme Topraklaması: Elektrik şebekesinin (trafo ve jeneratör yıldız noktası) normal şartlarda stabil çalışmasını sağlamak için yapılan topraklamaların ölçümü.
- Fonksiyon Topraklaması: Hassas elektronik cihazların (BT sistemleri, laboratuvar cihazları vb.) parazitsiz çalışması için yapılan özel topraklamaların ölçümü.
- Statik Topraklama: Parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı maddelerin taşındığı veya depolandığı alanlardaki statik yük deşarj hatlarının ölçümü.

6. RAPORLAMA VE YÖNETMELİK ESASLARI (MADDE 7)
Yapılan test ve kontroller sonrasında:
- Bakanlık Uyumu: Ölçümler sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, EKİPNET sistemine kayıtlı ve TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) belgeli uzman elektrik/elektrik-elektronik mühendislerince yapılır.
- Standartlara Uygunluk: Sonuçlar Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ve ilgili uluslararası (IEC) standart sınır değer tablolarına göre (Örn: TN, TT veya IT şebeke tiplerine uygun olarak) değerlendirilir.
- Mevzuata Uygun Rapor: Ölçüm yapılan her noktanın adını, ölçülen direnç (Ohm) değerini, kullanılan kalibrasyonlu cihaz bilgilerini ve uygunluk durumunu içeren resmi kurum ve iş müfettişi denetimlerinde geçerli Onaylı Periyodik Kontrol Raporu hazırlanır.
- Özel Durum Kontrolleri: Tesis genel elektrik altyapı revizyonlarında, trafo/jeneratör değişimlerinde, yeni büyük üretim hatları kurulduğunda veya elektriksel iş kazaları sonrasında süre beklenmeksizin ölçümler tekrarlanır.