TERMAL KONFOR ÖLÇÜMÜ NEDİR ?

Termal konfor ölçümü; çalışanların bulunduğu çalışma ortamında sıcaklık, nem, hava hareketi ve ısıl koşulların değerlendirilerek çalışanların fiziksel rahatlık seviyesinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen iş hijyeni ölçüm faaliyetidir.

Çalışma ortamındaki sıcaklık ve nem koşulları, çalışanların sağlığı, performansı ve iş güvenliği açısından önemli bir etkendir. Aşırı sıcak, aşırı soğuk, yüksek nem veya yetersiz hava hareketi; çalışanlarda yorgunluk, dikkat kaybı, performans düşüklüğü ve çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.

Termal konfor ölçümleri ile çalışma ortamının çalışanlar açısından uygun olup olmadığı belirlenir ve gerekli iyileştirme çalışmaları planlanır.

YASAL DAYANAK

Termal konfor ölçümleri aşağıdaki mevzuat ve standartlar kapsamında gerçekleştirilmektedir:
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik
- İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmelik
- TS EN ISO 7730 Ergonomi – Termal Ortamların Analitik Tayini ve Yorumu Standardı
- İlgili ulusal ve uluslararası ergonomi kriterleri
İşverenler, çalışanların sağlık ve güvenliğini olumsuz etkileyebilecek ortam koşullarını değerlendirmek ve uygun çalışma şartlarını sağlamakla yükümlüdür.

TERMAL  KONFOR ÖLÇÜMÜNÜN AMACI

Termal konfor ölçümlerinin temel amaçları şunlardır:
- Çalışma ortamının sıcaklık ve nem koşullarını belirlemek,
- Çalışanların ısıl stres altında kalıp kalmadığını değerlendirmek,
- Ortam hava hareketinin uygunluğunu kontrol etmek,
- Çalışan konforunu ve verimliliğini artırmak,
- Sıcak veya soğuk çalışma koşullarından kaynaklanan riskleri belirlemek,
- İş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli önlemleri planlamak.

TERMAL KONFOR  PARAMETRELERİ

Termal konfor değerlendirmelerinde çalışma ortamındaki birçok fiziksel parametre birlikte incelenir.

Ortam Sıcaklığı

Çalışma alanındaki hava sıcaklığının belirlenmesidir.

Aşırı sıcak ortamlar;
- Isı stresi,
- Sıvı kaybı,
- Yorgunluk,
- Dikkat azalması
gibi risklere neden olabilir.

Aşırı soğuk ortamlar ise;
- Üşüme,
- Kas hareketlerinde kısıtlanma,
- Performans düşüklüğü
oluşturabilir.

Bağıl Nem

Havadaki nem oranının belirlenmesidir.

Yüksek nem;
- Terlemenin zorlaşmasına,
- Bunaltıcı ortam oluşmasına,
- Isı stresinin
artmasına neden olabilir.

Düşük nem ise;
- Cilt kuruluğu,
- Göz ve solunum yollarında rahatsızlık
oluşturabilir.

HAVA AKIM HIZI

Çalışma ortamındaki hava hareketinin hızının ölçülmesidir. Yetersiz hava hareketi sıcaklık hissini artırabilirken, aşırı hava hareketi çalışanlarda rahatsızlık oluşturabilir.

RADYANT SICAKLIK

Çalışma ortamındaki sıcak yüzeylerden veya ısı kaynaklarından yayılan ısının değerlendirilmesidir.

Özellikle;
- Dökümhaneler,
- Fırın çevreleri,
- Metal işleme alanları

gibi yüksek ısı kaynaklarının bulunduğu ortamlarda önem taşır.

TERMAL KONFOR ÖLÇÜMÜ NASIL YAPILIR ?

Termal konfor ölçümleri, çalışma ortamının özellikleri ve yapılan işin niteliği dikkate alınarak planlanır.

Ölçüm öncesinde;
- Çalışma alanının fiziksel özellikleri,
- Çalışan sayısı,
- Yapılan işin ağırlığı,
- Isı kaynakları,
- Havalandırma sistemleri,
- Çalışma süreleri
değerlendirilir.

Ölçümler, kalibrasyonu yapılmış termal konfor ölçüm cihazları kullanılarak gerçekleştirilir.

Elde edilen veriler analiz edilerek çalışma ortamının termal koşulları değerlendirilir.

DEĞERLENDİRİLEN TEKNİK  PARAMETRELER

Termal konfor ölçümlerinde aşağıdaki değerler incelenebilir:
- Hava sıcaklığı (°C),
- Bağıl nem (%),
- Hava akım hızı (m/s),
- Küresel sıcaklık,
- Isıl konfor indeksleri,
- Ortamın genel termal koşulları.

Gerekli durumlarda çalışanların metabolik faaliyetleri ve kıyafet özellikleri de değerlendirmeye dahil edilir.

TERMAL KONFOR ÖLÇÜMÜ YAPILMASI GEREKEN İŞYERLERİ

Termal konfor değerlendirmeleri özellikle aşağıdaki çalışma alanlarında önemlidir:

- Metal sanayi,
- Dökümhaneler,
- Cam üretim tesisleri,
- Fırın ve kazan daireleri,
- Tekstil işletmeleri,
- Soğuk hava depoları,
- Gıda üretim tesisleri,
- Açık alan çalışma ortamları,
- Depolar,
- Büyük üretim tesisleri.

KULLANILAN ÖLÇÜM CİHAZLARI

Termal konfor ölçümlerinde;

- Termal konfor ölçüm cihazları,
- Sıcaklık ve nem ölçerler,
- Hava akım ölçerler,
- Isıl değerlendirme ekipmanları
kullanılmaktadır.

Cihazların ölçüm öncesi ve sonrası kontrollerinin yapılması, doğru ve güvenilir sonuçların elde edilmesi açısından önemlidir.

ÖLÇÜM SONUÇLARININ RAPORLANMASI

Termal konfor ölçüm raporlarında;
- İşletme bilgileri,
- Ölçüm yapılan alanlar,
- Çalışma koşulları,
- Kullanılan cihaz bilgileri,
- Ölçüm tarihleri,
- Sıcaklık ve nem değerleri,
- Hava akım hızları,
- Teknik değerlendirmeler,
- İyileştirme önerileri
yer almaktadır.

Hazırlanan raporlar, işletmelerin risk değerlendirme süreçlerinde ve iş hijyeni çalışmalarında kullanılabilir.

TERMAL KONFOR KOŞULLARININ İYİLEŞTİRİLMESİ İÇİN ALINABİLECEK ÖNLEMLER

Çalışma ortamında gerekli iyileştirmeler için;
- Etkin havalandırma sistemlerinin kurulması,
- Klima ve iklimlendirme sistemlerinin düzenli bakımı,
- Isı kaynaklarının izolasyonu,
- Çalışma ve dinlenme sürelerinin düzenlenmesi,
- Uygun iş kıyafetlerinin kullanılması,
- Sıcak veya soğuk ortamlarda çalışanlara uygun koruyucu uygulamaların sağlanması gerekmektedir

TERMAL KONFOR ÖLÇÜMÜNÜN İŞLETMELERE FAYDALARI 

Düzenli termal konfor ölçümleri;
- Çalışanların fiziksel rahatlığının artırılmasına,
- Isı kaynaklı sağlık risklerinin azaltılmasına,
- İş performansının yükseltilmesine,
- Ergonomik çalışma ortamlarının oluşturulmasına,
- İş sağlığı ve güvenliği şartlarının iyileştirilmesine
katkı sağlar.

SONUÇ

Termal konfor ölçümü, çalışanların sağlıklı ve verimli bir ortamda çalışabilmesi için değerlendirilmesi gereken önemli iş hijyeni uygulamalarından biridir. Profesyonel ölçüm yöntemleri ile gerçekleştirilen termal konfor değerlendirmeleri sayesinde işletmeler, çalışma ortamındaki ısıl riskleri belirleyebilir, gerekli iyileştirmeleri yapabilir ve çalışan güvenliğini destekleyen uygun çalışma koşulları oluşturabilir.