1. GİRİŞ
Yangın algılama ve uyarı sistemleri; iş yerlerinde, fabrikalarda, depolarda ve idari binalarda olası bir yangın durumunu henüz başlangıç aşamasındayken tespit ederek sesli ve görsel uyarılar ile binanın tahliyesini sağlamak amacıyla kurulan en kritik can güvenliği altyapısıdır. Sistemin her an çalışmaya hazır durumda bulunması, yanlış alarmların engellenmesi ve acil durumlarda can/mal kayıplarının önüne geçilmesi amacıyla periyodik olarak kontrol edilmesi yasal bir zorunluluktur.

YASAL DAYANAK:
Bu kontroller, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik gereğince hukuki bir yükümlülüktür.

2. YANGIN ALGILAMA SİSTEMİ KONTROLÜ NEDİR?
Yangın algılama sistemi kontrolü; tesisteki ana kontrol panelinin, dedektörlerin, ihbar butonlarının, sirenlerin ve diğer entegre acil durum donanımlarının mevzuatlara ve uluslararası güvenlik standartlarına uygunluğunun uzman mühendislerce test edilmesidir.

Bu kontrollerin düzenli olarak yapılması sayesinde:
- İş güvenliği en üst düzeye çıkarılır ve erken uyarı ile can kayıpları önlenir.
- Yangının büyümeden söndürülmesine imkan tanınarak endüstriyel tesis hasarları engellenir.
- Acil durum senaryoları (asansörlerin acil kata inmesi, havalandırma kapatma vb.) doğrulanır.
- Yanlış alarmlar tespit edilerek gereksiz iş ve zaman kayıplarının önüne geçilir.
- 6331 sayılı Kanun uyarınca yasal yükümlülükler eksiksiz yerine getirilir.

3. NEDEN PERİYODİK KONTROL YAPILMALIDIR? (YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER)
Yangın algılama sistemlerinin düzenli fenni muayenesi ve kontrolü:
- Yönetmelik Uyumu: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (Madde 84) ve İş Ekipmanları Yönetmeliği (Tesisatlar) yükümlülüklerini yerine getirir.
- İşverenin Sorumluluğu (Madde 5 ve 6): İşveren, yangın emniyet sistemlerinin çalışanların sağlık ve güvenliğini koruyacak şekilde, her an işlevsel ve bakımlı durumda tutulmasını sağlamakla yükümlüdür.
- Bakım Sürekliliği: Çevresel faktörler (toz, nem, kirlilik) nedeniyle zamanla duyarlılığını kaybeden dedektörlerin ve zayıflayan akü gruplarının takibini sağlar.
- Erken Teşhis: Hat kopukluklarının, devre dışı bırakılmış (by-pass edilmiş) zonların veya arızalı sirenlerin tehlike anından önce belirlenmesini sağlar.
- İşletme Güvencesi: Resmi denetimlerde, belediye ruhsat işlemlerinde ve sigorta poliçesi yenileme süreçlerinde tesisin yangın güvenliğini yasal olarak belgeler.

4. HİZMET KAPSAMIMIZ
Çeşgem Mühendislik tarafından ilgili yönetmelik maddelerine ve TS EN 54 standart serisine uygun olarak gerçekleştirilen test ve muayeneler:
- Yangın algılama panelinin durum kontrolleri, arıza/alarm geçmişi ve lojistik entegrasyon incelemeleri.
- Dedektör Testleri: Özel test gazları ve ekipmanları vasıtasıyla duman, sıcaklık ve optik dedektörlerin fonksiyonel algılama testleri.
- Yangın ihbar butonlarının (ihbar buton zinciri) mekanik ve elektriksel aktivasyon kontrolleri.
- Sirenlerin ve flaşörlerin ses şiddeti (desibel) ile görsel uyarı yeterlilik testleri.
- Acil Durum Entegrasyon Testleri: Yangın anında kapı manyetik kilitlerinin açılması, duman tahliye fanlarının devreye girmesi ve havalandırma santrallerinin durdurulması gibi senaryoların kontrolü.
- Sistemin şebeke kesintilerinde çalışmasını sağlayan yedek güç kaynaklarının (akülerin) voltaj ve kapasite ölçümleri.
- Bölge (zon) haritalarının, etiketlemelerin ve kullanım kılavuzlarının panel başındaki mevcudiyet kontrolü.
- Tespit edilen tüm sistemsel veya çevresel risklerin raporlanması.

5. SİSTEM BİLEŞENLERİ VE KONTROL SIKLIĞI
Yönetmeliğin Tesisatlar bölümü ve yangın mevzuatları uyarınca, yangın algılama ve uyarı sistemlerinin YILDA EN AZ 1 DEFA periyodik kontrol ve fenni muayenelerinin yapılması zorunludur:
- Adresli Yangın Algılama Sistemleri: Her bir dedektörün ve butonun panel üzerinde noktasal olarak takip edilebildiği, büyük ölçekli ve endüstriyel tesis sistemleri.
- Konvansiyonel Yangın Algılama Sistemleri: Sistemin bölgesel (zon bazlı) olarak alarm verdiği, küçük ve orta ölçekli işletme sistemleri.
- Hava Örneklemeli (Aspirasyonlu) Sistemler: Depolar veya bilgi işlem odaları gibi yüksek tavanlı/hassas alanlardaki lazerli erken algılama altyapıları.
- Işın (Beam) Dedektörleri: Geniş ve yüksek hacimli fabrika sahalarında kullanılan optik ışın bariyeri algılama hatları.

6. RAPORLAMA VE YÖNETMELİK ESASLARI (MADDE 7)
Yapılan test ve kontroller sonrasında:
- Bakanlık Uyumu: Kontroller sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, EKİPNET sistemine kayıtlı uzman elektrik, elektrikelektronik veya makine mühendislerince yapılır.
- Standartlara Uygunluk: Sonuçlar TS EN 54 (Yangın Algılama ve Yangın Alarm Sistemleri) standardına ve binaların yangın mevzuatlarına göre değerlendirilir.
- Mevzuata Uygun Rapor: Test edilen dedektör oranlarını, panel fonksiyon test verilerini, senaryo doğrulama sonuçlarını ve varsa düzeltici faaliyet önerilerini içeren resmi Onaylı Yangın Algılama Sistemi Kontrol Raporu hazırlanır.
- Özel Durum Kontrolleri: Tesiste yapılan mimari değişikliklerde (bölme duvar eklenmesi vb.), sistem genişletmelerinde, yangın veya sistem üzerinde yaşanan büyük arızalar sonrasında periyodik süre beklenmeksizin kontroller tekrarlanır.