1. GİRİŞ
Katodik koruma tesisatı; iş yerlerinde, fabrikalarda ve endüstriyel tesislerde toprak altında veya su içerisinde bulunan metalik yapıların (boru hatları, depolama tankları, sıvı yakıt tankları vb.) elektrokimyasal korozyona (paslanmaya) uğramasını önleyen hayati bir güvenlik sistemidir. Korozyon sebebiyle oluşabilecek metal aşınmalarını, delinmeleri, tehlikeli gaz/sıvı sızıntılarını, çevre kirliliğini ve patlama risklerini engellemek amacıyla katodik koruma sistemlerinin periyodik olarak ölçülmesi yasal bir zorunluluktur.

YASAL DAYANAK:
Bu kontroller, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği gereğince hukuki bir yükümlülük teşkil eder.

2. KATODİK KORUMA ÖLÇÜMÜ NEDİR?
Katodik koruma ölçümü; metalik yapının korozyona karşı korunup korunmadığını belirlemek amacıyla, yapı ile toprak/su arasına yerleştirilen kalibrasyonlu referans elektrotlar (Cu/CuSO₄ veya Ag/AgCl) vasıtasıyla koruma potansiyellerinin ölçülmesidir.

Bu tesisatın düzenli kontrolü ve ölçümü sayesinde:
- İş güvenliği en üst düzeye çıkarılır, yanıcı ve patlayıcı akaryakıt/gaz hatlarındaki sızıntı riskleri önlenir.
- Toprak altındaki çelik boruların ve tankların işletme ömrü maksimum seviyeye çıkarılır.
- Delinme kaynaklı tesis duruşlarının, maddi hasarların ve çevre kirliliğinin önüne geçilir.
- Sisteme enerji sağlayan trafo/redresör ünitelerinin ve anot yataklarının işlevselliği doğrulanır.
- 6331 sayılı Kanun uyarınca yasal yükümlülükler eksiksiz yerine getirilir.

3. NEDEN PERİYODİK KONTROL YAPILMALIDIR? (YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER)
Katodik koruma sistemlerinin düzenli kontrolü ve fenni muayenesi:
- Yönetmelik Uyumu: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin "Tesisatlar" (EK-III) bölümündeki yasal gereklilikleri karşılar.
- İşverenin Sorumluluğu (Madde 5 ve 6): İşveren, yeraltı depolama ve taşıma altyapısının çalışanların sağlık ve güvenliğine zarar vermeyecek şekilde, her zaman bakımlı ve emniyetli durumda tutulmasını sağlamakla yükümlüdür.
- Bakım Sürekliliği: Toprak yapısındaki değişimler, nem oranları ve yeraltı akıntıları nedeniyle zamanla tükenen anotların (kurbanlık anotlar) veya akım ayarı değişen dış akım kaynaklı sistemlerin takibini sağlar.
- Erken Teşhis: Yalıtım flanşlarındaki kaçakların, kablo kopukluklarının veya yetersiz koruma potansiyeli (polarizasyon) hatalarının tehlike yaratmadan önce belirlenmesini sağlar.
- İşletme Güvencesi: Resmi denetimlerde, İSG müfettiş incelemelerinde ve çevre mevzuatı kontrollerinde tesis altyapısının güvenli olduğunu belgeler.

4. HİZMET KAPSAMIMIZ
Çeşgem Mühendislik tarafından ilgili yönetmelik maddelerine ve TS EN ISO 12696 / TS EN ISO 13174 standart serisine uygun olarak gerçekleştirilen test ve ölçümler:
- Katodik koruma redresör (akım doğrultucu) ünitesinin fiziki durumu, voltaj ve akım değerlerinin kontrolü.
- Korunan yapı üzerindeki ölçüm kutularının (katodik koruma prizleri) mekanik ve kablo bağlantı kontrolleri.
- Yapı/Toprak Potansiyel Ölçümleri: Kalibrasyonlu dijital multimetreler ve bakır-bakır sülfat (Cu/CuSO₄) referans elektrotları ile sistemin "Açık" (ON) ve "Kapalı" (OFF) potansiyel değerlerinin ölçülmesi.
- Ölçülen değerlerin uluslararası standart koruma kriterlerine (Örn: Çelik yapılar için -850 mV veya daha negatif polarizasyon değeri) uygunluğunun analizi.
- Kurbanlık anotlu sistemlerde, anot akımlarının ve anotların tükenme durumlarının dolaylı ölçüm yöntemleriyle tespiti.
- Boru hatları boyunca yer alan yalıtım (izolasyon) flanşlarının ve yalıtkan contaların işlevsellik testleri.
- Tespit edilen korozyon risklerinin, yetersiz koruma bölgelerinin ve sistem hatalarının raporlanması.

5. SİSTEM BİLEŞENLERİ VE KONTROL SIKLIĞI
Yönetmeliğin Tesisatlar tablosu uyarınca, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece katodik koruma sistemlerinin YILDA EN AZ 1 DEFA periyodik ölçüm ve fenni muayenelerinin yapılması zorunludur:
- Dış Akım Kaynaklı Katodik Koruma: Harici bir doğru akım güç kaynağı (trafo/redresör) ve yardımcı anot yatakları kullanılarak yapılan, genellikle uzun boru hatları ve büyük tank gruplarının koruma sistemleri.
- Galvanik (Kurbanlık) Anotlu Katodik Koruma: Metalik yapıya kendisinden daha aktif bir metalin (magnezyum, çinko vb.) doğrudan bağlanmasıyla oluşturulan, elektrik enerjisi gerektirmeyen lokal koruma sistemleri.
- Toprak Altı Depolama Tankları: Fabrika sahalarında yer alan yeraltı akaryakıt, LPG, yangın suyu veya kimyasal depolama tanklarının katodik koruma sistemleri.
- Yeraltı Boru Hatları: Tesis içi doğalgaz, dökme gaz, proses veya yangın hidrant hatlarının çelik boru altyapıları.

6. RAPORLAMA VE YÖNETMELİK ESASLARI (MADDE 7)
Yapılan test ve kontroller sonrasında:
- Bakanlık Uyumu: Ölçümler sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, EKİPNET sistemine kayıtlı uzman elektrik veya elektrik-elektronik mühendislerince yapılır.
- Standartlara Uygunluk: Sonuçlar TS EN 12954 (Gömülü veya batık metalik yapılar için katodik koruma) standardı ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği kriterlerine göre değerlendirilir.
- Mevzuata Uygun Rapor: Ölçüm yapılan her bir test noktasının adını, referans elektroda göre okunan potansiyel (mV) değerlerini, kullanılan kalibrasyonlu cihaz bilgilerini ve yasal uygunluk durumunu gösteren Onaylı Periyodik Kontrol Raporu hazırlanır.
- Özel Durum Kontrolleri: Boru hatlarında veya tank sahalarında yapılan kazı/altyapı çalışmalarından sonra, tesise yeni yeraltı metalik hatları eklendiğinde veya redresör arızaları sonrasında periyodik süre beklenmeksizin ölçümler tekrarlanır.